Direct antwoord: steenpapier is gemaakt van vermalen kalksteen (80%) met een klein percentage HDPE als bindmiddel (20%). Whiteboardpapier is gewoon papier (van houtvezel of FSC-pulp) met een uitwisbare UV-coating erop. Beide zijn uitwisbaar, maar het schrijfgevoel, de productie en de duurzaamheids-onderbouwing zijn fundamenteel anders. In dit artikel leggen we precies uit wat beide zijn, hoe ze worden gemaakt, en wanneer welk past.
Wij van MOYU werken met steenpapier. Bambook is het bekendste merk dat met whiteboardpapier werkt. Dit artikel beschrijft beide eerlijk, omdat het verschil echt iets oplevert in dagelijks gebruik.
Steenpapier wordt gemaakt door fijngemalen kalksteenpoeder te mengen met een klein percentage HDPE-kunststof als bindmiddel. Bij MOYU is dat ongeveer 80% kalksteen en 20% virgin HDPE. Het mengsel wordt verhit, uitgerold tot dunne vellen en gesneden op formaat. Er komt geen water of bomen aan te pas, en er worden geen bleekmiddelen of zuren gebruikt zoals bij traditioneel papier.
Het eindresultaat voelt en schrijft als gewoon papier, alleen iets gladder en steviger. Het is bestand tegen water en scheuren (probeer maar eens een vel steenpapier te scheuren, het lukt niet zomaar). En de inkt zit niet in het papier maar erop, waardoor het uitwisbaar wordt.
Whiteboardpapier is gewoon papier (meestal FSC-gecertificeerd houtpulp) met een speciale UV-uithardende coating er overheen. De coating maakt het oppervlak glad, niet-poreus en uitwisbaar. Het werkt op hetzelfde principe als een normaal whiteboard, alleen in papier-vorm. Bambook is in Nederland de bekendste maker van notebooks met dit materiaal.
Het schrijven gaat over het gladde coating-oppervlak, niet over het papier eronder. Dat is precies waarom het anders aanvoelt dan steenpapier of gewoon papier: meer als een whiteboard, met een glijdende pen-ervaring.
Kalksteen wordt fijngemalen tot poeder. Dit poeder wordt gemengd met HDPE-pellets als bindmiddel. Het mengsel wordt verhit tot het smolten is, dan door rollers uitgerold tot dunne vellen. Vervolgens gesneden op formaat. Geen water, geen bleekmiddelen, geen zuren. De productie van MOYU steenpapier vindt plaats bij een Cradle-to-Cradle gecertificeerde fabriek in Taiwan, waar afval-knipsels direct terug de productie in gaan (zero-waste in de fabriek).
Hier begin je met normaal papier (in het geval van Bambook FSC-gecertificeerd uit Europese bossen). Het papier krijgt vervolgens een UV-uithardende coating, vaak in meerdere lagen, die het oppervlak glad en uitwisbaar maakt. De productie van Bambook gebeurt in Ede, Nederland, in een sociale werkplaats. Het basis-papier vraagt water en bomen in zijn productie, in tegenstelling tot steenpapier.
Voor mensen die het tactiele "pen-op-papier" gevoel waarderen is steenpapier herkenbaar. Het is iets gladder en steviger dan houtpulp papier, maar de schrijfervaring is duidelijk papier-achtig. Werkt vooral goed voor:
De pen glijdt over het oppervlak, vergelijkbaar met op een whiteboard schrijven. Werkt vooral goed voor:
Een praktische verschil: de uitwisbare pennen die op steenpapier werken (zoals Pilot FriXion) gebruiken warmte-gevoelige inkt. Dat is hoe ze uitwissen: door wrijving wordt het warm, en de inkt wordt onzichtbaar. In een hete auto in de zomer kunnen die notities dus onbedoeld verdwijnen.
Whiteboardpapier wist niet door warmte maar door wrijving met een doekje of een speciale stylo. Het is daardoor minder gevoelig voor temperatuur. Voor mensen die hun notebook vaak in extreme omstandigheden hebben (auto in de zon, fietstas in de regen) is whiteboardpapier robuuster.
Aan de andere kant: steenpapier is volledig water-bestendig. Je kunt het onder een kraan houden en de inkt blijft staan (zolang die droog was). Een Bambook met natte coating houdt nog steeds de inkt, maar als water tussen de pagina's komt, gedraagt het papier eronder zich als gewoon papier.
Steenpapier vereist geen bomen of water in productie. De grondstof (kalksteen) is een van de meest voorkomende mineralen op aarde, vaak een bijproduct van marmer- of bouwsteen-productie. De HDPE-component is een klein percentage. Voor MOYU steenpapier is er een onafhankelijke Life Cycle Assessment volgens ISO 14040/14044 die concludeert dat het 94% minder CO2 uitstoot dan een papieren equivalent (0,37 kg vs 6,00 kg per notebook).
Whiteboardpapier op FSC-pulp gebruikt wel bomen en water, maar werkt met gecertificeerde houtbronnen en lokale productie. Voor Bambook is geen onafhankelijke LCA publiek beschikbaar voor zover wij konden vinden.
Welke "duurzamer" is hangt af van wat je zwaarder weegt: lokale productie zonder transport (Bambook), of geen bomen en water in productie (MOYU). Geen van beide is objectief de winnaar.
Ja, voor circa 80%. Het is fijngemalen kalksteen, hetzelfde gesteente waaruit krijt en marmer ontstaan. De overige 20% is een HDPE-kunststof bindmiddel om de vellen samen te houden. Zonder dat bindmiddel zou het uit elkaar vallen.
Het principe is hetzelfde: een gladde, niet-poreuze coating waar uitwisbare inkt op blijft maar zonder doordringen. Het verschil is dat een whiteboard een hard metalen of kunststof oppervlak heeft, en whiteboardpapier een vergelijkbare coating op gewoon papier.
Hangt af van welke factoren je zwaar weegt. Steenpapier gebruikt geen bomen en geen water, maar heeft transport vanuit Taiwan. Whiteboardpapier (op FSC-pulp) gebruikt wel bomen en water, maar wordt vaak lokaal in Nederland geproduceerd. Voor MOYU is een onafhankelijke LCA beschikbaar (94% CO2-reductie versus papier). Voor Bambook is geen publieke LCA beschikbaar voor zover wij konden vinden.
Nee, alleen met uitwisbare pennen (zoals Bambook stylo of vergelijkbare). Gewone balpen vlekt of veegt makkelijk uit.
Beide werken voor kinderen vanaf circa 6 jaar. Whiteboardpapier is iets robuuster tegen veegsporen door drukkende kinderhanden. Steenpapier is iets robuuster tegen scheuren en water. Voor jonge kinderen met markers is geen van beide ideaal, kies dan gewoon papier.
Voor steenpapier: het materiaal kan terug gerecycled worden naar pellets voor nieuw steenpapier (gesloten cyclus). In Nederland is er nog geen consument-inzamelstroom voor; daar werkt de Stone Paper Alliance aan. Voor whiteboardpapier: het papier gaat de papier-recyclage in, en de coating wordt op de Materials Recovery Facility (MRF) gescheiden of verbrand. Niet ideaal maar werkbaar binnen bestaande systemen.
Steenpapier en whiteboardpapier zijn twee verschillende oplossingen voor hetzelfde probleem: uitwisbaar schrijven. Welke je kiest hangt af van schrijfgevoel (papier of whiteboard), wat je zwaarder weegt qua duurzaamheid (geen bomen of lokaal geproduceerd), en wat je gebruik is (lange tekst of korte diagrammen). Beide zijn een verbetering vergeleken met telkens nieuw papier kopen, dat is de hoofdpunt.
Wil je meer weten over hoe MOYU steenpapier specifiek werkt? Op moyu-notebooks.com/about/stone-paper staat de volledige uitleg met onafhankelijke onderbouwing. Voor de notebooks zelf: moyu-notebooks.com/shop/erasable-notebooks.